Grote prospectieve cohortstudies laten zien dat mensen die regelmatig saunabaden een lager risico op vroegtijdige sterfte hebben, en dit verband is dosisafhankelijk: hoe vaker iemand saunat, hoe groter het gemeten voordeel. Het gaat hier echter om observationele gegevens. Een directe oorzaak-gevolgrelatie is nog niet bewezen, onder meer omdat gezondere en actiefere mensen sowieso vaker saunabezoek rapporteren (PMID: 34363927, 37270272, 30077204).
Het sterkste bewijs betreft het hart en de bloedvaten. Meerdere studies koppelen regelmatig saunagebruik aan een lager risico op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en stijvere slagaders. Mogelijke verklaringen zijn een verbeterde werking van bloedvaten en gunstige veranderingen in bloedvetten. De bewijskracht is redelijk, maar ook hier is oorzakelijkheid nog niet sluitend aangetoond (PMID: 30077204, 33792402, 37270272, 33513711).
Voor hersenen en longen zijn de aanwijzingen zwakker. Observationele studies suggereren een verband tussen regelmatig saunabaden en een lager risico op dementie en bepaalde longziekten, maar de bewijsbasis is beperkt. Verstorende factoren zoals algehele gezondheid en leefstijl kunnen de resultaten vertroebelen (PMID: 30077204, 37270272).
Sauna lijkt het meest effectief als onderdeel van een bredere gezonde leefstijl. Combinatie met regelmatige lichaamsbeweging lijkt het beschermende effect op hart en bloedvaten te versterken. Sauna als vervanging voor beweging is niet onderzocht en wordt niet aanbevolen (PMID: 37270272).
Bij reumapatiënten (onder meer reumatoïde artritis en artrose) zijn er aanwijzingen dat saunatherapie, met name infraroodsauna, als aanvulling op reguliere behandeling pijn, stijfheid en ontstekingsmarkers kan verminderen en de beweeglijkheid kan verbeteren. Het bewijs is beperkt en de optimale behandelduur en langetermijnveiligheid zijn nog onduidelijk (PMID: 40202605, 30077204).
Voor gezonde volwassenen geldt sauna als veilig. Uitdroging is een bekend direct risico. Bij mensen met bepaalde hart- en vaatziekten, reuma of andere chronische aandoeningen is voorzichtigheid geboden en medisch advies noodzakelijk. Langetermijnveiligheid bij specifieke patiëntgroepen en de optimale frequentie en sessieduur zijn nog onvoldoende onderzocht (PMID: 34363927, 40202605, 30077204).
Alle claims zijn gebaseerd op observationele cohortstudies en reviews (PMID: 34363927, 37270272, 30077204, 33792402, 33513711, 40202605). Er zijn geen gerandomiseerde gecontroleerde trials voor mortaliteit beschikbaar. Causale conclusies zijn daardoor niet mogelijk.